7 ĐỊNH HƯỚNG CANH TÂN ĐỜI TU HÔM NAY TRỞ VỀ VỚI ĐỨC KITÔ – ĐỂ CÓ ĐIỀU TRAO TẶNG CHO THẾ GIỚI

Ơn Gọi471 lượt xem

In

7 ĐỊNH HƯỚNG CANH TÂN ĐỜI TU HÔM NAY

TRỞ VỀ VỚI ĐỨC KITÔ – ĐỂ CÓ ĐIỀU TRAO TẶNG CHO THẾ GIỚI

“Hãy theo Thầy.” (Mt 4,19)
“Anh em không thuộc về thế gian.” (Ga 15,19)

Lm. Clêmentê Nguyễn Văn Lanh

 

I. ĐẶT VẤN ĐỀ: ĐỜI TU GIỮA MỘT THẾ GIỚI ĐANG THAY ĐỔI

Thế giới hôm nay thay đổi rất nhanh. Con người có nhiều tiện nghi hơn, nhưng chưa chắc bình an hơn; kết nối nhiều hơn, nhưng chưa chắc gần nhau hơn; có nhiều thông tin hơn, nhưng chưa chắc khôn ngoan hơn.

Một nền văn hóa đang đề cao: cái tôi – hưởng thụ – tiện nghi – thành công – hình ảnh – tốc độ. Trong bối cảnh ấy, đời tu xuất hiện như một lối sống ngược dòng:

- Thế giới đề cao hưởng thụ → người tu chọn hy sinh

- Thế giới đề cao sở hữu → người tu chọn nghèo khó

- Thế giới đề cao cái tôi → người tu chọn vâng phục

- Thế giới đề cao cá nhân → người tu chọn cộng đoàn

- Thế giới chạy theo tiếng ồn → người tu tìm thinh lặng

- Thế giới tìm kiếm nổi tiếng → người tu được mời gọi sống âm thầm

Nhưng đời tu không hiện hữu để chống lại thế gian, mà để đem Tin Mừng vào thế gian. Đời tu không cần trở nên “giống thế gian” để được chấp nhận, nhưng cũng không được khép kín để trở thành một thực tại xa lạ.

Ơn gọi của đời tu là: Ở giữa thế gian nhưng không thuộc về thế gian; sống trong thời đại nhưng thuộc về Đức Kitô; đọc dấu chỉ thời đại nhưng luôn dưới ánh sáng Tin Mừng.

Vì thế, câu hỏi hôm nay không chỉ là: “Làm sao duy trì đời tu?” mà sâu xa hơn: “Làm sao để đời tu hôm nay vẫn làm cho Đức Kitô hiện diện và đáng tin giữa lòng thế giới?”

II. ĐIỂM KHỞI ĐẦU: ĐỜI TU KHÔNG PHẢI LÀ MỘT NGHỀ, MÀ LÀ MỘT ƠN GỌI

Đời tu không bắt đầu từ một kế hoạch của con người, nhưng từ một lời mời gọi: “Hãy theo Thầy.” (Mt 4,19). Các môn đệ đã bỏ chài lưới mà đi theo Người. Vì thế, câu hỏi quan trọng nhất của người tu không phải là: “Tôi đã bỏ được bao nhiêu?” mà là: “Tôi đang theo Ai?”

Nếu chỉ nhìn đời tu như một chuỗi từ bỏ, người tu sẽ thấy mình mất mát quá nhiều. Nhưng nếu nhìn đời tu như một tình yêu dành cho Đức Kitô, thì mọi từ bỏ đều có ý nghĩa.

Ba lời khuyên Phúc Âm phải được hiểu trong chiều kích tình yêu ấy:

- Khiết tịnh: tự do để yêu mà không chiếm hữu.

- Nghèo khó: tự do khỏi lệ thuộc vào của cải và tiện nghi.

- Vâng phục: tự do khỏi cái tôi để tìm và thi hành ý Chúa.

Đi tu không trước hết là BỎ một điều gì, mà là THEO một Đấng. Không phải mất tự do, mà là trao tự do cho Đấng mình yêu. Đó chính là GỐC của mọi cuộc canh tân.

III. BẢY ĐỊNH HƯỚNG CANH TÂN

  1. Trở Về – Về Với Đức Kitô

“Hãy ở lại trong Thầy, như Thầy ở lại trong anh em.” (Ga 15,4)

Canh tân không bắt đầu bằng đổi chương trình, cơ cấu hay phương pháp. Canh tân bắt đầu bằng việc trở về với Đức Kitô.

Chúng ta có thể có nhiều hoạt động, nhiều phương tiện, nhưng nếu Đức Kitô không còn là trung tâm, đời tu sẽ chỉ còn là một hoạt động xã hội mang danh tôn giáo.

Đức Kitô phải là lý do chúng ta đi tu, là nguồn sức mạnh, là trung tâm cộng đoàn, là động lực sứ mạng và là cùng đích của mọi hoạt động.

- Tự vấn: Nếu hôm nay lấy Đức Kitô ra khỏi đời tôi, tôi còn lại điều gì?

- Thực hành: Mỗi ngày dành một khoảng thời gian thật sự ở với Chúa, không làm việc, không điện thoại, không mạng xã hội – chỉ đơn giản ở lại với Người.

- Ghi nhớ: Không có Đức Kitô, đời tu mất GỐC.

  1. Đào Sâu – Chăm Sóc Đời Sống Nội Tâm

“Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được.” (Ga 15,5)

Nguy cơ lớn của đời tu hôm nay là: làm rất nhiều việc cho Chúa nhưng lại ít ở với Chúa.

Người tu có thể bận rộn với giáo xứ, trường học, bệnh viện, truyền thông, mục vụ... Nhưng câu hỏi vẫn còn đó: Tôi còn đời sống nội tâm không?

Canh tân đòi người tu trở về với những nguồn mạch không thể thay thế: Thánh Thể – Lời Chúa – cầu nguyện – thinh lặng – xét mình – linh hướng – Bí tích Hòa Giải.

Thế giới càng ồn ào, người tu càng cần thinh lặng. Thế giới càng nhiều thông tin, người tu càng cần Lời Chúa. Thế giới càng chạy nhanh, người tu càng cần biết dừng lại trước nhan Chúa.

- Tự vấn: Tôi đang sống từ nguồn nào: từ Chúa hay từ sự bận rộn của chính mình?

- Thực hành: Xác định một “thời gian bất khả xâm phạm dành cho Chúa” mỗi ngày và bảo vệ nó như cuộc hẹn quan trọng nhất.

- Ghi nhớ: Không sống SÂU với Chúa, khó sống ĐẸP đời tu.

  1. Hiệp Thông – Xây Dựng Cộng Đoàn Huynh Đệ

“Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: anh em có lòng yêu thương nhau.” (Ga 13,35)

Cộng đoàn tu sĩ không chỉ là nơi nhiều người sống chung một mái nhà. Có thể ăn chung, làm chung, cầu nguyện chung, mà vẫn sống riêng, nghĩ riêng, đau khổ riêng.

Cộng đoàn đích thực là nơi mỗi người được đón nhận – được lắng nghe – được tôn trọng – được tha thứ – được nâng đỡ.

Canh tân cộng đoàn đòi một cuộc hoán cải:

Cạnh tranh → cộng tác

Phê bình → xây dựng

Áp đặt → đối thoại

Khép kín → chia sẻ

Chia rẽ → hiệp thông

Một cộng đoàn yêu thương nhau chính là bài giảng sống động về Tin Mừng.

- Tự vấn: Người sống chung với tôi có cảm thấy được yêu thương và đón nhận không?

- Thực hành: Mỗi ngày chủ động làm một việc xây dựng cộng đoàn: một lời hỏi thăm, cảm ơn, xin lỗi, giúp đỡ hay nhường nhịn.

- Ghi nhớ: Cộng đoàn không phải nơi tôi tìm người hợp với mình, mà là nơi tôi học yêu người khác.

  1. Phân Định – Đọc Dấu Chỉ Thời Đại Dưới Ánh Sáng Tin Mừng

“Hãy cân nhắc mọi sự: điều gì tốt thì giữ.” (1 Tx 5,21)

Đời tu hôm nay đứng trước một thế giới mới: Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, toàn cầu hóa, văn hóa đa nguyên.

Không thể nói: “Ngày xưa tốt hơn, ngày nay xấu hơn.” Cũng không thể nói: “Cái gì mới cũng phải chấp nhận.” Điều cần là phân định.

Người tu cần biết: điều gì là giá trị cần đón nhận, điều gì là nguy cơ cần cảnh giác, điều gì có thể dùng cho sứ mạng, và điều gì làm mình xa Chúa. Công nghệ không phải là kẻ thù, nhưng cũng không phải là chủ nhân.

- Tự vấn: Tôi đang dùng công nghệ để phục vụ sứ mạng, hay công nghệ đang điều khiển đời tôi?

- Thực hành: Thiết lập những “khoảng không kỹ thuật số” trong ngày: giờ cầu nguyện, bữa ăn chung, giờ nghỉ và thời gian riêng cho cộng đoàn.

- Ghi nhớ: Không sợ cái mới, nhưng phải biết phân định cái mới.

  1. Đổi Mới – Sống Lại Sức Mạnh Ngôn Sứ Của Ba Lời Khấn

“Ai muốn theo Thầy, phải từ bỏ chính mình, vác thập giá mình mà theo.” (Mt 16,24)

Ba lời khuyên Phúc Âm không phải là ba gánh nặng, mà là ba lời chứng ngôn sứ cho thế giới.

  1. Khiết tịnh: Giữa một thế giới biến con người thành đối tượng để chiếm hữu, người tu làm chứng: con người không phải để chiếm hữu, mà để yêu thương.
  2. Nghèo khó: Giữa một thế giới nói “có nhiều mới hạnh phúc”, người tu làm chứng: hạnh phúc không ở chỗ có thật nhiều, mà ở chỗ biết đủ và biết chia sẻ.
  3. Vâng phục: Giữa một thế giới nói “tôi muốn gì thì tôi làm”, người tu làm chứng: tự do đích thực là tự do tìm kiếm và thi hành ý Chúa.

- Tự vấn: Ba lời khấn của tôi còn là chứng tá sống động, hay chỉ là những điều tôi phải giữ?

- Thực hành: Mỗi tháng chọn một lãnh vực cụ thể để sống nghèo hơn, thanh thoát hơn, vâng phục hơn và quảng đại hơn.

- Ghi nhớ: Ba lời khấn không chỉ là luật phải giữ, mà là Tin Mừng phải sống.

  1. Ra Đi – Từ “Giữ Đời Tu” Sang “Trao Ban Đời Tu”

“Như Chúa Cha đã sai Thầy, thì Thầy cũng sai anh em.” (Ga 20,21)

Đời tu không phải là “tôi đi tu để được bình an”, mà là “tôi được thánh hiến để được sai đi.” Một đời tu chỉ lo bảo vệ sự an toàn của mình sẽ dần khép kín.

Ngày nay, vùng ngoại biên không chỉ là nơi xa xôi về địa lý, mà còn là: người nghèo, người di dân, người trẻ mất phương hướng, gia đình khủng hoảng, người cô đơn, người bị bỏ rơi, người xa rời Giáo Hội, những ai đang đi tìm ý nghĩa cuộc sống.

- Tự vấn: Tôi đang sống cho sứ mạng của Chúa hay đang xây một vùng an toàn cho chính mình?

- Thực hành: Mỗi cộng đoàn xác định một “vùng ngoại biên” cụ thể để hiện diện và phục vụ lâu dài, thay vì chỉ làm những hoạt động ngắn hạn.

- Ghi nhớ: Được gọi – được thánh hiến – để được sai đi.

  1. Làm Chứng – Để Người Ta Có Thể “Thấy” Đức Kitô

“Chính anh em là ánh sáng cho trần gian.” (Mt 5,14)

Đây là định hướng quan trọng nhất. Ngày nay người ta không chỉ hỏi “Tu sĩ nói gì?”, mà còn hỏi “Tu sĩ sống thế nào?”

Một tu sĩ có thể giảng rất hay về nghèo khó nhưng nếu sống xa hoa, lời giảng mất sức thuyết phục. Có thể nói rất hay về tình yêu nhưng nếu cộng đoàn đầy chia rẽ, người ta sẽ khó tin.

Chứng tá không phải là một phần của đời tu; chứng tá chính là cách đời tu hiện hữu.

Người ta có thể quên một bài giảng, nhưng khó quên một tu sĩ vui tươi giữa đau khổ, bình an giữa thử thách, tha thứ khi bị xúc phạm, khiêm tốn khi được khen, trung thành khi không ai nhìn thấy.

- Tự vấn: Nếu người khác chỉ nhìn cách tôi sống mà không nghe tôi nói, họ có nhận ra Đức Kitô không?

- Thực hành: Mỗi ngày chọn một nhân đức của Đức Kitô để sống cụ thể: hiền lành, khiêm nhường, phục vụ, tha thứ, quảng đại, trung thành.

- Ghi nhớ: Không chỉ NÓI về Đức Kitô, mà phải SỐNG để người khác nhận ra Đức Kitô.

IV. BẢY ĐỊNH HƯỚNG – MỘT HÀNH TRÌNH THỐNG NHẤT

Bảy định hướng không phải là bảy việc rời rạc, mà là một hành trình: TRỞ VỀ với Đức Kitô – ĐÀO SÂU đời nội tâm – HIỆP THÔNG trong cộng đoàn – PHÂN ĐỊNH dấu chỉ thời đại – ĐỔI MỚI cách sống ba lời khấn – RA ĐI đến với con người – LÀM CHỨNG cho Đức Kitô.

Không trở về, sẽ mất Gốc.

Không đào sâu, sẽ mất Tâm.

Không hiệp thông, sẽ mất Cộng đoàn.

Không phân định, sẽ mất Hướng.

Không đổi mới, sẽ mất Sức sống.

Không ra đi, sẽ mất Sứ mạng.

Không làm chứng, thế giới khó nhận ra Đức Kitô.

V. CÔNG THỨC NGẮN GỌN: GỐC – TÂM – CỘNG – SỨ – SỐ

- GỐC: Trở về với Đức Kitô.

- TÂM: Đào sâu đời sống nội tâm.

- CỘNG: Xây dựng cộng đoàn huynh đệ.

- SỨ: Ra đi sống trọn sứ mạng.

- SỐ: Hiện diện trong thời đại số với tinh thần Tin Mừng.

GỐC vững – TÂM sâu – CỘNG đoàn hiệp thông – SỨ mạng nhiệt thành – SỐng giữa thời đại.

VI. BA CHỮ T – KIM CHỈ NAM

1. TRUNG THÀNH với Đức Kitô, với ơn gọi và linh đạo.

2. THỨC TỈNH trước biến chuyển của thời đại, biết phân định và canh tân.

3. TRUYỀN GIÁO bằng chính đời sống và chứng tá.

VII. BA CÂU HỎI CHO MỘT CUỘC CANH TÂN THẬT SỰ

1. Tôi còn yêu Đức Kitô không? Không chỉ tin, mà còn yêu.

2. Tôi còn sống với Đức Kitô không? Không chỉ làm việc cho Người, mà còn ở lại với Người.

3. Tôi có làm cho người khác nhận ra Đức Kitô không? Không chỉ nói về Người, mà làm cho Người hiện diện qua đời sống của mình.

YÊU CHÚA – Ở VỚI CHÚA – LÀM CHỨNG CHO CHÚA.

VIII. KẾT LUẬN: ĐỜI TU – NGỌN HẢI ĐĂNG

Đời tu hôm nay như ngọn hải đăng giữa biển đêm. Hải đăng không chạy theo những con tàu, không cần ồn ào. Hải đăng chỉ cần: đứng vững – giữ ánh sáng – soi đường.

Giữa một thế giới đổi thay từng ngày, người tu không cần chạy theo mọi xu hướng. Điều cần là: đứng vững trong Đức Kitô, giữ lửa ơn gọi, sống hiệp thông, ra đi phục vụ và trở nên ánh sáng Tin Mừng.

Vì thế, câu hỏi quan trọng nhất không phải: “Thế giới có còn cần đời tu không?”, mà là: “Đời tu hôm nay có còn làm cho thế giới nhận ra Đức Kitô không?”

Thế giới không cần một đời tu chạy theo thế gian. Thế giới cần một đời tu thuộc về Đức Kitô. Và chính từ sự thuộc về ấy, người tu mới có điều để trao tặng.

ĐỜI TU HÔM NAY:

Trở về để có GỐC.

Đào sâu để có TÂM.

Hiệp thông để có CỘNG ĐOÀN.

Phân định để có HƯỚNG ĐI.

Đổi mới để có SỨC SỐNG.

Ra đi để có SỨ MẠNG.

Làm chứng để trở nên ÁNH SÁNG.

 

“Đời tu hôm nay không cần trở nên giống thế gian để tồn tại;

đời tu cần trở nên giống Đức Kitô hơn để có điều trao tặng cho thế gian.”

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Công đồng Vatican II (1965), Sắc lệnh Perfectae Caritatis (Về việc canh tân thích nghi đời sống tu trì).
  2. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II (1996), Tông huấn Vita Consecrata (Đời sống Thánh hiến).
  3. Đức Giáo hoàng Phanxicô (2013), Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm vui Tin Mừng).
  4. Đức Giáo hoàng Phanxicô (2014), Tông thư gửi tất cả các Tu sĩ nhân Dịp Năm Đời sống Thánh hiến.
  5. Bộ Đời sống Thánh hiến và các Hội đời sống Tông đồ (2017), Tài liệu: Rượu mới trong bình da mới (Đời sống thánh hiến và những thách đố còn tồn đọng từ Vatican II).